O projektu Dil Beyti

Čovjek je društveno biće koje iz svojih vrijednosti stvara pojmove, iz pojmova misli, a iz misli predmete. Gledano iz tog ugla, nauka historije je instrument koji nas, kroz ono što su različita društva stvorila, čini svjedocima onoga čemu su ona zaista pridavala važnost.

I mi smo kao društvo, u ne tako dalekoj prošlosti, na vrijednostima u koje smo vjerovali izgradili vlastitu civilizaciju. U to vrijeme duhovnost se u gradovima i domovima živjela tako snažno da se u svakom trenutku mogla osjetiti s pet čula. Nastanak takve civilizacije bez sumnje nije bio moguć pojedinačno, nego oblikovanjem svih pojmova zajedno, s obzirom na Božije zadovoljstvo.

Projekat Dil Beyti je atlas podataka usmjeren na “muziku”, jednu od glavnih arterija unutar ovog skupa pojmova, čiji glavni izvor nisu notni zapisi i pisani dokumenti, nego snimci meşka turske sufijske muzike.

Muzika je nauka o tajnama koja ne ostavlja veliki trag u spektru modernog društva, koje na sve gleda racionalno i čiji je cjelokupni skup pojmova postao materijalan. Jer ona se izravno obraća čovjekovom unutarnjem značenju i oslovljava njegovu suštinu. Ugledni sufijski prvaci kroz historiju su ovaj instrument ispunjavali mudrošću i koristili ga kao “veliki eliksir” kojim ljude privlače svrsi njihovog stvaranja.

Projekat Dil Beyti je, dakle, poduhvat kodificiranja snimaka meşka koje svakog ponedjeljka izvode ugledne ličnosti, poznavaoci muzike, zajedno s gostima, u tekiji Nureddin Cerrahi u Karagümrüku, sjedištu jednog istanbulskog tarikata, u kojoj se nalazi i Fondacija za istraživanje i očuvanje turske sufijske muzike i folklora (TTMFAV).

Najraniji snimci ove stoljetne tradicije kojima raspolažemo potječu iz vremena İbrahima Fahreddina Şevkija Efendije (1885 - 1966), 18. postnišina (šejha) Cerrahi tekije. Nakon njega, u vrijeme Muzaffera Ozaka Efendije (1916-1985), meşk sesije sufijske muzike nastavljene su u tekiji, koja je postala mjesto susreta na kojem su duhovnu korist crpili veliki muzičari prošlosti i sadašnjosti. Od tog perioda, kako je tehnologija postajala dostupna, u našu arhivu dodan je daleko veći broj audio-snimaka. Tokom cijelog tog perioda obnove, zahvaljujući velikom trudu Safera Dala Efendije (1926-1999), koji je od samog početka bio uz Fahreddina Efendiju kao njegov duhovni sin, naše ilahije, znamenja jedne civilizacije kojoj je prijetio nestanak, zabilježene su i oživljene izvođenjem na meşk sesijama u tekiji. Zahvaljujući uglednim ličnostima poput kanuniste Cüneyta Kosala Efendije (1931 - 2018), koji su ih zapisali notama, ova djela su sada sačuvana od zaborava. U najnovije vrijeme Ömer Tuğrul İnançer (1946 - 2022) i Ahmet Özhan Efendi dali su, i još daju, veliki doprinos tome da sufijska muzika, kroz emisije i koncerte koje održavaju još od vremena Muzaffera Efendije, postane poznata i izvan zidova tekije u Istanbulu, širom Turske i svijeta. I danas se, pod vodstvom našeg cijenjenog hodže i glavnog zakira naše fondacije, gospodina M. Hakana Alvana, ponedjeljkom održavaju meşk sesije i časovi muzike u našoj fondaciji s velikom pažnjom.

Zahvaljujući trudu i zalaganju ovih ličnosti, koje su jedna za drugom koračale s ljubavlju i meşkom, danas se na sve četiri strane svijeta, od Patagonije do New Yorka, od Gane do Amsterdama, od Istanbula do Novog Pazara – rečeno riječima derviša Yunusa – udara “u Muhammedov bubanj”.

Na našoj web-stranici DilBeyti.com od 2026. godine nalazi se 600 snimaka meşka. Budući da je baza podataka projekta u potpunosti izgrađena na ovim audio-snimcima, novi makami se organski unose u sistem kako se kodificiraju u izvedenim ilahijama, a nove kompozicije, tekstovi i ugledne ličnosti kako se izvode nove kompozicije. S obzirom na to da se broj snimaka meşka nastalih u našoj fondaciji od 1980-ih procjenjuje na oko 2.400, moramo napomenuti da projekat Dil Beyti trenutno predstavlja tek 25% naše postojeće arhive.

Naša namjera je da, koristeći današnje mogućnosti, iznesemo na svjetlo dana cijelu našu arhivu i da time, iskazujući vjernost starijima koji su nas vodili na ovom blagoslovljenom putu, zadobijemo Božije zadovoljstvo.

S ljubavlju i poniznošću selamimo sve vjerne koji su se, od jučer do danas, trudili na ovom putu.